Filipinli, Özbek, Gürcü ya da Afrikalı bir bakıcıyla çalışmak isteyen ailelerin ilk sorusu genellikle aynıdır: Bu yasal mı, nasıl yapılır? Kısa cevap: Evet, yasaldır; ama işe başlamadan önce çalışma izni alınması gerekir. Aşağıda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın (ÇSGB) yayımladığı bilgilere dayanarak süreci özetliyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Şartlar ve ücretler değişebilir; başvurudan önce ÇSGB’nin güncel duyurularını kontrol edin.
Hangi işler için izin verilir?
Bakanlığın ifadesiyle: “Ev hizmetlerinde yaşlı, hasta ve çocuk bakımı dışında yabancılara çalışma izni verilmemektedir.” Yani yabancı uyruklu biri evinizde yaşlı, hasta ya da çocuk bakımı için çalışabilir; sadece temizlik veya genel ev işi için çalışma izni alınamaz. Bakanlığın başvuru kılavuzunda hasta refakati ve engelli bakımı da bu kapsamda sayılır.
Başvuruyu kim yapar?
Başvuruyu işveren, yani bakımı yapılacak kişinin ailesi yapar. Başvuru e-Devlet şifresiyle girilen e-İzin sistemi üzerinden, “Ev Hizmetleri” seçeneğiyle gerçek kişi adına işyeri kaydı oluşturularak yapılır. Başvuran ile bakım alan kişi arasındaki yakınlık, nüfus kayıtları üzerinden kontrol edilir. Başvuruyu tamamlamak için elektronik imza gerekir.
Yurt içi mi, yurt dışı mı?
- Bakıcı Türkiye’deyse (yurt içi başvuru): Yabancının en az 6 ay geçerli ikamet izni olmalıdır. Başvuruda yabancı kimlik numarası (9 ile başlar) ve doğum tarihi istenir.
- Bakıcı yurt dışındaysa: Yabancı, bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna başvurur ve 16 haneli bir referans numarası alır. Bu numara 30 gün geçerlidir; işveren başvurusunu bu numarayla yapar.
Hangi belgeler gerekir?
- İş sözleşmesi
- İşverenin gelirini gösteren belge
- Bakıcının pasaportunun kimlik sayfası
- Son 6 ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraf
- Bakıcı evliyse eş bilgileri
- Başvuran bakım alan kişinin vasisiyse vesayet belgesi
Ev hizmetlerinde diploma zorunlu değildir; bitirilen son okula ilişkin beyan yeterlidir.
Onaydan sonra ne oluyor?
Başvuru onaylandığında çalışma izni harcı ve değerli kâğıt bedeli 30 gün içinde ödenmelidir; ödenmezse başvuru reddedilir. Çalışma izni kartı PTT Kargo ile işyeri adresine gönderilir.
İzin ne kadar geçerli?
İlk başvuruda izin en fazla 1 yıl verilir. İlk uzatmada 2 yıla, sonraki uzatmalarda 3 yıla kadar uzatılabilir. İzin, pasaportun bitiş tarihinden 60 gün öncesine kadar düzenlenebilir.
İzinsiz çalıştırırsanız ne olur?
Çalışma izni olmadan yabancı çalıştırmak hem işverene hem çalışana idari para cezası uygulanmasına yol açar; bakıcı hakkında sınır dışı süreci de başlayabilir. Tutarlar her yıl güncellendiği için rakam vermiyoruz; ama risk, izin masrafından çok daha büyüktür.
Bakıcı Ajansım nasıl yardımcı olur?
Ailenize uygun yabancı uyruklu bakıcıyı bulmanın yanı sıra başvuru için gereken belgeleri ve adımları sizinle birlikte gözden geçiriyoruz. Yabancı uyruklu bakıcı adaylarımızı inceleyebilir ya da aşağıdan bize yazabilirsiniz.
Kaynaklar: ÇSGB — Çalışma izni değerlendirme sürecinde gerekli bilgi ve belgeler · ÇSGB — Ev hizmetlerinde istihdam edilecek yabancıların çalışma izni başvuru süreçleri (PDF)
Sık sorulan sorular
Turist vizesiyle gelen biri bakıcı olarak çalışabilir mi?
Hayır. Turist vizesi ya da sadece ikamet izni çalışma hakkı vermez; işe başlamadan önce çalışma izni alınması gerekir.
Çalışma izni başvurusunu bakıcı kendisi yapabilir mi?
Hayır. Başvuruyu işveren, yani bakımı yapılacak kişinin ailesi e-İzin sistemi üzerinden yapar. Yurt dışındaki aday yalnızca konsolosluktan referans numarası alır.
Yabancı bakıcıyı sadece temizlik için çalıştırabilir miyim?
Hayır. Bakanlık, ev hizmetlerinde yaşlı, hasta ve çocuk bakımı dışında yabancılara çalışma izni vermemektedir.
Bakıcı işten ayrılırsa ne yapmalıyım?
Çalışma iznini sona erdiren durumlar 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmelidir. Yeni bir işverenle çalışmak için yeni bir izin süreci gerekir.
